Γιατί υποχωρώ από τα όρια που βάζω στο παιδί μου;

Δεν υπάρχει ένας μόνο λόγος.

Κάποιες φορές υποχωρούμε επειδή είμαστε κουρασμένοι. Άλλες επειδή αισθανόμαστε ενοχές. Μπορεί να αμφιβάλλουμε για το αν το όριο είναι πραγματικά απαραίτητο ή να δυσκολευόμαστε να βλέπουμε το παιδί μας στενοχωρημένο.

Ας δούμε μερικούς από τους πιο συχνούς λόγους.

Όταν έχεις περάσει ολόκληρη την ημέρα φροντίζοντας το παιδί, δουλεύοντας, μαγειρεύοντας, τακτοποιώντας και προσπαθώντας να προλάβεις τα πάντα, μπορεί να μην έχεις άλλη ενέργεια για μία ακόμη σύγκρουση.

Έχεις πει: “Η τηλεόραση κλείνει τώρα” και το παιδί αρχίζει να διαμαρτύρεται. Εκείνη τη στιγμή μπορεί να σκεφτείς “δεν αντέχω άλλη ένταση σήμερα” και τελικά να πεις “εντάξει, άλλο ένα επεισόδιο.” Δεν σημαίνει ότι άλλαξες γνώμη για το όριο. Σημαίνει ότι εκείνη τη στιγμή η δική σου αντοχή είχε εξαντληθεί.

Τι μπορείς να κάνεις;

Αν γνωρίζεις ότι η κούραση είναι ένας από τους βασικούς λόγους που υποχωρείς, χρειάζεται να σχεδιάσεις τα όρια με τρόπο που να μπορείς πραγματικά να τα τηρήσεις.

Δεν χρειάζεται να βάζεις δεκάδες κανόνες. Διάλεξε ποια όρια είναι πραγματικά σημαντικά για την οικογένειά σου και προσπάθησε να τα εφαρμόζεις με μεγαλύτερη συνέπεια.

Μερικές φορές το όριο μας κάνει να αισθανόμαστε ότι στενοχωρούμε το παιδί μας. Μπορεί να σκέφτεσαι:

• “Όλη μέρα λείπω στη δουλειά και τώρα του λέω όχι;”
• “Μήπως είμαι πολύ αυστηρός;”
• “Μήπως έχει ανάγκη αυτό που ζητάει;”

Οι ενοχές μπορεί να γίνουν ακόμη πιο έντονες όταν το παιδί κλαίει ή μας λέει: “Δεν με αγαπάς!” Εκείνη τη στιγμή είναι εύκολο να μπερδέψουμε τη στενοχώρια του παιδιού με το ότι κάναμε κάτι λάθος. Όμως το παιδί μπορεί να είναι στενοχωρημένο και εσύ να έχεις βάλει ένα σωστό όριο ταυτόχρονα. Το γεγονός ότι το παιδί δεν παίρνει αυτό που θέλει δεν σημαίνει ότι δεν νιώθει ότι το αγαπάς.

Τι μπορείς να κάνεις;

Όταν εμφανίζονται ενοχές, προσπάθησε να θυμίζεις στον εαυτό σου ότι το παιδί σου μπορεί να είναι απογοητευμένο και εσύ να παραμένεις ένας τρυφερός και υποστηρικτικός γονιός.” Η αγάπη δεν μετριέται από το πόσα “ναι” λέμε.

Μερικές φορές δεν υποχωρούμε επειδή το παιδί μάς πίεσε πολύ. Υποχωρούμε επειδή αρχίζουμε εμείς οι ίδιοι να αμφιβάλλουμε.

• “Μήπως τελικά δεν πειράζει να παίξει λίγο ακόμα;”
• “Μήπως είμαι υπερβολικός;”
• “Μήπως όλα τα άλλα παιδιά το κάνουν;”
• “Μήπως αυτό το όριο δεν είναι πραγματικά απαραίτητο;”

Αν δεν είμαστε οι ίδιοι σίγουροι για το γιατί έχουμε θέσει ένα όριο, είναι πολύ πιο δύσκολο να το διατηρήσουμε όταν το παιδί αντιδρά.

Τι μπορείς να κάνεις;

Πριν θέσεις ένα όριο, αναρωτήσου: “Γιατί θέλω να υπάρχει αυτό το όριο;” Αν μπορείς να απαντήσεις ξεκάθαρα, είναι πιθανότερο να μπορέσεις να το υποστηρίξεις και όταν το παιδί διαφωνεί. Και αν διαπιστώσεις ότι ένα όριο δεν εξυπηρετεί πλέον κάποια ουσιαστική ανάγκη, μπορείς φυσικά να το επανεξετάσεις. Η συνέπεια δεν σημαίνει ότι δεν αλλάζουμε ποτέ γνώμη.

Υπάρχουν ημέρες που το τελευταίο πράγμα που θέλεις είναι άλλη μία έκρηξη θυμού. Ξέρεις ότι αν πεις “όχι”, μπορεί να ακολουθήσουν κλάματα, φωνές, πέταγμα στο πάτωμα ή μία μεγάλη διαπραγμάτευση. Και τότε μπορεί να σκεφτείς “Ας του το δώσω. Δεν αξίζει τον κόπο.”

Η υποχώρηση μπορεί πράγματι να σταματήσει τη σύγκρουση εκείνη τη στιγμή. Το πρόβλημα είναι ότι, αν αυτό γίνεται συστηματικά, το παιδί μπορεί να μάθει ότι η έντονη αντίδραση αλλάζει το όριο.

Τι μπορείς να κάνεις;

Προσπάθησε να ξεχωρίζεις δύο πράγματα:

• Το παιδί μου είναι αναστατωμένο.
• Το όριο που έβαλα πρέπει να αλλάξει.

Το πρώτο δεν σημαίνει απαραίτητα το δεύτερο. Μπορείς να παραμείνεις κοντά του, να αναγνωρίσεις το συναίσθημά του και ταυτόχρονα να διατηρήσεις το όριο.  “Ξέρω ότι θέλεις να μείνεις κι άλλο. Θύμωσες πολύ που πρέπει να φύγουμε. Παρ’ όλα αυτά, τώρα φεύγουμε.”

Για έναν γονιό μπορεί να είναι πολύ δύσκολο να βλέπει το παιδί του να κλαίει, να απογοητεύεται ή να θυμώνει. Και είναι φυσικό να θέλεις να κάνεις κάτι για να σταματήσει αυτή η δυσφορία. Όμως ένας σημαντικός ρόλος του γονιού δεν είναι να εμποδίζει το παιδί από το να βιώνει κάθε δύσκολο συναίσθημα. Είναι να το βοηθά να τα διαχειρίζεται. Το παιδί μπορεί να μάθει ότι:

• Μπορώ να είμαι θυμωμένος και η μαμά μου να παραμένει δίπλα μου.
• Μπορώ να απογοητεύομαι και να το αντέχω.
• Μπορεί να μην πάρω αυτό που θέλω και να συνεχίσω να είμαι ασφαλής.

Αυτές είναι σημαντικές εμπειρίες για την ανάπτυξή του.

Κάποιοι γονείς φοβούνται ότι αν πουν συχνά “όχι”, αν επιμείνουν σε κανόνες ή αν αφήσουν το παιδί να απογοητευτεί, θα απομακρυνθούν συναισθηματικά από εκείνο. Μπορεί να υπάρχει η σκέψη: “Δεν θέλω να είμαι ο γονιός που όλο απαγορεύει” Ή “Θέλω το παιδί μου να περνάει όμορφα μαζί μου”.

Η σχέση όμως δεν χτίζεται επειδή ο γονιός λέει πάντα “ναι”. Χτίζεται μέσα από χιλιάδες καθημερινές εμπειρίες σύνδεσης, φροντίδας, παιχνιδιού, επικοινωνίας και ασφάλειας. Το παιδί μπορεί να θυμώσει μαζί σου επειδή δεν του έδωσες αυτό που ήθελε και ταυτόχρονα να νιώθει βαθιά αγαπημένο.

• Μία ημέρα είσαι ξεκούραστος.
• Την επόμενη έχεις κοιμηθεί ελάχιστα.
• Μία ημέρα έχεις χρόνο να εξηγήσεις.
• Την άλλη βιάζεσαι να φύγετε.
• Μία ημέρα μπορείς να διαχειριστείς ένα ξέσπασμα.
• Την άλλη δεν έχεις καθόλου αντοχές.

Έτσι, το ίδιο όριο μπορεί τη μία μέρα να ισχύει και την άλλη να αλλάζει. Αυτό είναι ανθρώπινο. Η συνέπεια δεν σημαίνει ότι ένας γονιός συμπεριφέρεται με τον ίδιο τρόπο σε όλες τις συνθήκες. Σημαίνει ότι προσπαθεί να έχει μια όσο γίνεται ξεκάθαρη και προβλέψιμη στάση στα σημαντικά όρια.

Τι μπορείς να κάνεις;

Αν παρατηρείς ότι ένα συγκεκριμένο όριο αλλάζει συχνά ανάλογα με την ημέρα, αναρωτήσου: “Μπορώ πραγματικά να το εφαρμόζω με συνέπεια;” Ίσως χρειάζεται να απλοποιήσεις τον κανόνα ή να προσαρμόσεις τον τρόπο με τον οποίο τον εφαρμόζεις.

Την επόμενη φορά που θα υποχωρήσεις από ένα όριο, ρώτησε “Τι συνέβη μέσα μου εκείνη τη στιγμή;”

• Ήσουν κουρασμένος;
• Ένιωθες ενοχές;
• Αμφέβαλλες για το όριο;
• Δεν άντεχες άλλη σύγκρουση;
• Σε δυσκόλευε να βλέπεις το παιδί σου να κλαίει;
• Φοβήθηκες ότι θα θυμώσει μαζί σου;
• Ή μήπως το όριο δεν ήταν τελικά τόσο σημαντικό για εσένα όσο νόμιζες;

Μπορεί να ανακαλύψεις ότι δεν υποχωρείς πάντα για τον ίδιο λόγο. Και αυτό είναι σημαντικό. Γιατί διαφορετικός λόγος σημαίνει και διαφορετική αντιμετώπιση.

Κανένας γονιός δεν μπορεί να είναι απόλυτα σταθερός κάθε στιγμή. Υπάρχουν ημέρες που θα κουραστείς. Θα εκνευριστείς. Θα αλλάξεις γνώμη. Θα πεις “εντάξει” ενώ είχες πει “όχι”.

Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι το συνολικό μοτίβο. Αν ένα όριο αλλάξει μία φορά επειδή είσαι εξαντλημένος, δεν σημαίνει ότι καταστράφηκε η συνέπεια. Αν όμως παρατηρείς ότι σχεδόν κάθε φορά που το παιδί κλαίει ή επιμένει το όριο τελικά αλλάζει, τότε αξίζει να εξετάσεις τι σε δυσκολεύει.

Τι να θυμάσαι

Όταν καταλάβεις τι βρίσκεται πίσω από τη δική σου υποχώρηση, μπορείς να αντιμετωπίσεις τη δυσκολία στη ρίζα της, αντί να προσπαθείς κάθε φορά απλώς να “είσαι πιο αυστηρός”.

Αν αισθάνεσαι ότι τα όρια στην καθημερινότητά σου έχουν γίνει μια διαρκής πηγή έντασης, μπορεί να είναι χρήσιμο να ζητήσεις τη βοήθεια ενός ειδικού.

Ιδιαίτερα αν:

• οι συγκρούσεις για τα όρια είναι πολύ συχνές και επηρεάζουν σημαντικά την οικογενειακή σου καθημερινότητα,
• αισθάνεσαι ότι δεν μπορείς να διατηρήσεις κάποιο όριο, ακόμη και όταν γνωρίζεις ότι είναι σημαντικό,
• το παιδί σου αντιδρά με πολύ έντονο τρόπο σχεδόν σε κάθε όριο,
• νιώθεις συχνά ενοχές, θυμό ή εξάντληση γύρω από τον γονεϊκό σου ρόλο,
• εσύ και ο άλλος γονιός έχετε πολύ διαφορετική στάση απέναντι στα όρια και αυτό δημιουργεί συνεχείς συγκρούσεις,
• θέλεις να κατανοήσεις καλύτερα τι συμβαίνει στη δική σου οικογένεια και να βρεις πρακτικούς τρόπους που ταιριάζουν στο δικό σου παιδί.

Μερικές φορές δεν χρειάζεται να αλλάξουμε περισσότερα πράγματα στο παιδί.

Χρειάζεται να καταλάβουμε καλύτερα τι συμβαίνει σε εμάς όταν εκείνο αντιδρά.

Και από εκεί μπορεί να ξεκινήσει μια πολύ πιο ουσιαστική αλλαγή.

Η Μαριάννα Μουτάφη είναι Ψυχολόγος – Παιδοψυχολόγος, Σύμβουλος Γονέων και ιδρύτρια των Μοντέρνων Γονέων.

Μοντέρνοι Γονείς | Modern Parents